Từ năm 2026, nhiều doanh nghiệp sản xuất thực phẩm bắt buộc phải áp dụng ISO 22000, HACCP hoặc GMP theo quy định mới tại Nghị định 46/2026/NĐ-CP. Đây là bước chuyển quan trọng từ cơ chế tự công bố sang kiểm soát điều kiện sản xuất ngay từ đầu. Vậy những nhóm sản phẩm nào phải thực hiện? Thời hạn áp dụng ra sao và doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để tránh rủi ro pháp lý? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết và cập nhật đầy đủ theo quy định mới nhất.
Vì sao doanh nghiệp sản xuất phải có chứng nhận hệ thống an toàn thực phẩm?
Trước thời điểm Nghị định 46/2026/NĐ-CP có hiệu lực, hoạt động quản lý chủ yếu thực hiện theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Theo đó, doanh nghiệp được tự công bố sản phẩm và tự chịu trách nhiệm về chất lượng, trong khi cơ quan quản lý tiến hành kiểm tra sau khi sản phẩm đã lưu hành trên thị trường.
Cơ chế này giúp giảm thủ tục hành chính nhưng cũng bộc lộ nhiều bất cập, đặc biệt trong lĩnh vực thực phẩm chức năng và thực phẩm bảo vệ sức khỏe – nơi rủi ro tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Thực tế đã ghi nhận tình trạng doanh nghiệp thương mại đứng tên công bố sản phẩm nhưng không kiểm soát trực tiếp quá trình sản xuất, gây khó khăn cho công tác truy xuất trách nhiệm khi xảy ra vi phạm.
Nghị định 46/2026/NĐ-CP ra đời nhằm khắc phục những khoảng trống đó. Thay vì chờ sản phẩm lưu hành rồi mới kiểm tra, cơ quan quản lý yêu cầu doanh nghiệp phải chứng minh năng lực kiểm soát an toàn thực phẩm ngay từ giai đoạn sản xuất thông qua hệ thống quản lý được chứng nhận.
Xem thêm: 8 lợi ích của chứng nhận ISO 22000 bạn cần biết
Những nhóm sản phẩm nào bắt buộc ISO 22000, HACCP hoặc GMP?
Không phải mọi cơ sở sản xuất thực phẩm đều bắt buộc phải có chứng nhận hệ thống. Quy định mới tập trung vào các nhóm sản phẩm có nguy cơ cao và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.
Cụ thể, các nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm chức năng, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt và sản phẩm dành cho trẻ dưới 36 tháng tuổi phải có chứng nhận hệ thống quản lý an toàn thực phẩm phù hợp trước khi tiếp tục sản xuất và lưu hành.
Đây là những nhóm sản phẩm có tính nhạy cảm cao, thường được quảng cáo với công dụng hỗ trợ hoặc cải thiện sức khỏe, vì vậy yêu cầu kiểm soát quy trình sản xuất nghiêm ngặt hơn so với thực phẩm thông thường.
Doanh nghiệp sản xuất phải có loại chứng nhận nào để đáp ứng quy định?
Theo Nghị định 46/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp sản xuất có thể lựa chọn một trong các hệ thống quản lý an toàn thực phẩm được thừa nhận như ISO 22000, HACCP, FSSC 22000, BRC, IFS hoặc GMP (đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe).
Tuy nhiên, điểm quan trọng không nằm ở “tên chứng nhận”, mà ở tính hợp lệ và phạm vi áp dụng. Chứng nhận phải còn hiệu lực, do tổ chức chứng nhận hợp pháp cấp và bao phủ đúng phạm vi sản phẩm đang sản xuất. Việc sở hữu chứng nhận không phù hợp phạm vi hoặc chứng nhận hết hiệu lực đều không đáp ứng yêu cầu pháp lý.
Điều này buộc doanh nghiệp phải xem xét nghiêm túc việc xây dựng hệ thống quản lý thay vì chỉ thực hiện hình thức để lấy giấy chứng nhận.
Trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp thay đổi như thế nào?
Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 46/2026/NĐ-CP là siết chặt trách nhiệm của chủ thể đứng tên công bố sản phẩm. Theo quy định mới, chủ thể công bố phải là nhà sản xuất hoặc chủ sở hữu hợp pháp của sản phẩm. Mô hình “công ty thương mại đứng tên thay” nhưng không kiểm soát sản xuất sẽ không còn phù hợp.
Trong trường hợp có ủy quyền, các bên phải có hồ sơ pháp lý rõ ràng và chịu trách nhiệm liên đới nếu xảy ra vi phạm. Điều này làm tăng mức độ ràng buộc trách nhiệm và hạn chế tình trạng né tránh nghĩa vụ pháp lý.
Nếu doanh nghiệp sản xuất thuộc diện bắt buộc nhưng không có chứng nhận hệ thống hợp lệ mà vẫn sản xuất, nguy cơ bị đình chỉ hoạt động, thu hồi sản phẩm và xử phạt hành chính là hoàn toàn có thể xảy ra.
Xem thêm: HACCP là gì? Hệ thống phân tích mối nguy và kiểm soát điểm tới hạn
Lộ trình chuyển tiếp và mốc thời gian quan trọng
Nghị định 46/2026/NĐ-CP có quy định giai đoạn chuyển tiếp nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp thích nghi. Những sản phẩm đã công bố theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP được tiếp tục sản xuất trong thời gian nhất định kể từ ngày nghị định mới có hiệu lực.
Tuy nhiên, thời gian này không đồng nghĩa với việc trì hoãn. Doanh nghiệp cần hoàn tất việc xây dựng và chứng nhận hệ thống trước thời hạn cuối cùng là ngày 31/12/2026. Sau mốc thời gian này, các cơ sở thuộc diện bắt buộc nhưng chưa có chứng nhận phù hợp sẽ không được phép tiếp tục sản xuất.
Việc chậm trễ triển khai có thể dẫn đến rủi ro gián đoạn kinh doanh, đặc biệt trong bối cảnh số lượng tổ chức tư vấn và chứng nhận có thể quá tải gần thời hạn cuối.
Thông tin liên hệ tư vấn:
NatureCert là đơn vị chuyên cung cấp các dịch vụ về ISO 22000, HACCP, GMP. Để được hỗ trợ và tư vấn chi tiết về các dịch vụ này, quý khách hàng có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi thông qua các thông tin sau:
Address: 3B49 Sky 9, 61-63 đường số 1, phường Phú Hữu, TP. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh
Phone: 0932023406
Email: info@naturecert.org
Website: www.naturecert.com
Fanpage chính: Trung tâm NatureCert
Với đội ngũ tư vấn chuyên nghiệp và kinh nghiệm, NatureCert cam kết sẽ mang đến cho quý khách hàng những giải pháp tối ưu và hiệu quả nhất trong việc đánh giá và báo cáo về khí nhà kính theo tiêu chuẩn ISO. Hãy liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay để được tư vấn và hỗ trợ tốt nhất.
