Carbon insetting là gì mà hiện nay đang trở thành hướng tiếp cận được nhiều doanh nghiệp quan tâm khi áp lực giảm phát thải trong chuỗi cung ứng ngày càng lớn. Hướng tiếp cận này tập trung cắt giảm khí nhà kính ngay tại nguồn nguyên liệu, nhà cung cấp và đối tác của doanh nghiệp. Bài viết giúp bạn hiểu rõ carbon insetting là gì, vì sao quan trọng và mang lại những lợi ích nào.
Carbon insetting là gì?
Carbon insetting là hoạt động doanh nghiệp đầu tư vào các giải pháp giảm hoặc loại bỏ khí nhà kính nằm trong chính chuỗi giá trị của mình. Phạm vi này bao gồm nhà cung cấp nguyên liệu, vùng sản xuất, đối tác chế biến và vận chuyển. Nói cách khác, đây là cách doanh nghiệp giải quyết lượng phát thải khí nhà kính ngay trong chuỗi giá trị của mình.
Hiện chưa có một định nghĩa chính thức và thống nhất cho khái niệm này. Khi tìm hiểu insetting là gì, doanh nghiệp sẽ gặp ba cách diễn đạt phổ biến:
- Theo phạm vi dự án: dự án giảm khí nhà kính hoặc loại bỏ carbon gắn trực tiếp với chuỗi cung ứng hoặc vùng sản xuất.
- Theo kết quả tạo ra: hoạt động loại bỏ carbon gắn với chuỗi giá trị, như lưu trữ carbon bền vững trong cây hoặc đất.
- Theo tinh thần hành động: cách doanh nghiệp “làm thêm điều tốt” thay vì chỉ “bớt làm điều xấu” trong chuỗi giá trị của mình.
Dù cách diễn đạt khác nhau, các định nghĩa đều có chung ba yếu tố:
- Nằm trong chuỗi giá trị: hoạt động diễn ra tại nhà cung cấp, vùng nguyên liệu hoặc đối tác có liên quan trực tiếp đến sản phẩm của doanh nghiệp.
- Tạo ra kết quả thực: lượng khí nhà kính giảm được hoặc loại bỏ được phải đo lường được.
- Quyền tuyên bố rõ ràng: doanh nghiệp phải xác định được ai có quyền ghi nhận kết quả đó.
Khi kết quả giảm phát thải được định lượng và xác nhận theo một tiêu chuẩn, nó có thể được ghi nhận dưới dạng đơn vị, thường gọi là “inset credit”.
Tầm quan trọng của carbon insetting
Carbon insetting quan trọng vì phần lớn phát thải của doanh nghiệp không nằm trong nhà máy mà nằm trong chuỗi cung ứng. Muốn đạt mục tiêu khí hậu, doanh nghiệp cần một cách để tác động tới phần phát thải này.
Scope 3 chiếm phần lớn phát thải của doanh nghiệp
Scope 3 là phát thải gián tiếp trong chuỗi giá trị, từ khâu sản xuất nguyên liệu đến vận chuyển và xử lý sản phẩm. Số liệu khảo sát doanh nghiệp toàn cầu năm 2024 cho thấy phát thải Scope 3 trung bình gấp khoảng 26 lần tổng phát thải Scope 1 và Scope 2.
Doanh nghiệp không trực tiếp vận hành các nguồn phát thải này. Carbon insetting giúp doanh nghiệp chủ động đầu tư và phối hợp với nhà cung cấp để giảm phát thải trong chuỗi cung ứng, thay vì chờ đợi từng đối tác tự thay đổi.
Giảm phát thải trong chuỗi cung ứng đang trở thành yêu cầu báo cáo
Các khung quốc tế như GHG Protocol và SBTi đang xây dựng hướng dẫn ghi nhận kết quả giảm phát thải trong chuỗi giá trị. Điều này cho thấy carbon insetting đang dần trở thành một phần trong chiến lược và báo cáo khí hậu của doanh nghiệp.
Với doanh nghiệp xuất khẩu, năng lực cung cấp số liệu giảm phát thải đáng tin cậy có thể ảnh hưởng đến khả năng giữ đơn hàng từ các khách hàng có cam kết khí hậu.
Xem thêm: Tín chỉ carbon phân bón: Cách tạo và điều kiện áp dụng
Dư địa hợp tác với nhà cung cấp còn lớn
Cùng nguồn khảo sát cho thấy dưới 10% doanh nghiệp hợp tác với nhà cung cấp để giảm phát thải khí nhà kính, và chỉ 3% yêu cầu nhà cung cấp đặt mục tiêu dựa trên khoa học. Khoảng trống này khiến carbon insetting trở thành cơ hội để doanh nghiệp đi trước đối thủ trong lộ trình giảm phát thải.
Các hình thức carbon insetting phổ biến
Hình thức carbon insetting phù hợp phụ thuộc vào ngành nghề và nguồn phát thải lớn nhất trong chuỗi cung ứng. Các hình thức phổ biến hiện nay được chia thành ba nhóm sau.
Trong nông nghiệp và vùng nguyên liệu
- Tối ưu sử dụng phân bón: phân đạm là một trong những nguồn phát thải lớn trong canh tác, cả ở khâu sản xuất lẫn sau khi bón. Doanh nghiệp có thể hỗ trợ vùng nguyên liệu bón phân theo nhu cầu thực tế của cây, giảm lượng bón thừa hoặc chuyển sang loại phân có phát thải thấp hơn.
- Nông lâm kết hợp: trồng cây lâu năm xen với cây trồng chính trên cùng diện tích. Cây hấp thụ và lưu trữ carbon, đồng thời giúp giữ ẩm, chống xói mòn và tạo thêm nguồn thu cho nông dân.
- Canh tác tái sinh: áp dụng các biện pháp như hạn chế làm đất, trồng cây che phủ và luân canh. Các biện pháp này giúp phục hồi độ phì và tăng lượng carbon được giữ lại trong đất.
- Trồng và phục hồi rừng: bảo vệ diện tích rừng hiện có và trồng mới tại khu vực cung cấp nguyên liệu. Hoạt động này vừa tăng khả năng hấp thụ carbon, vừa góp phần giữ nguồn nước và đa dạng sinh học cho cả vùng.
Xem thêm: Tín chỉ carbon lúa; cà phê và chuối: Khái niệm, vai trò và lợi ích
Trong sản xuất và chế biến
- Nâng cao hiệu quả năng lượng: cải tiến thiết bị và quy trình tại cơ sở của nhà cung cấp.
- Chuyển sang năng lượng tái tạo: hỗ trợ đối tác sử dụng điện hoặc nhiệt từ nguồn tái tạo.
- Sử dụng vật liệu carbon thấp: ưu tiên vật liệu tái chế hoặc có dấu chân carbon thấp hơn.
Trong vận tải và logistics
- Chuyển đổi nhiên liệu: dùng nhiên liệu sinh học hoặc nhiên liệu ít carbon cho phương tiện vận chuyển.
- Tối ưu vận hành: cải thiện tuyến đường, nâng cấp động cơ và đào tạo lái xe.
Khi lựa chọn hình thức triển khai, doanh nghiệp nên ưu tiên giải pháp tác động vào nguồn phát thải lớn nhất và có dữ liệu đo lường được. Một dự án carbon insetting không đo được kết quả sẽ khó được ghi nhận trong báo cáo.
Lợi ích của carbon insetting
Lợi ích của carbon insetting không chỉ dừng ở việc giảm phát thải. Hướng tiếp cận này còn tạo giá trị cho chuỗi cung ứng, cộng đồng và vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp.
Giảm trực tiếp phát thải Scope 3
Carbon insetting tác động vào chính các nguồn phát thải trong chuỗi giá trị. Kết quả giảm phát thải vì vậy gắn liền với sản phẩm và nguyên liệu của doanh nghiệp, hỗ trợ trực tiếp cho mục tiêu khí hậu dài hạn.
Củng cố và ổn định chuỗi cung ứng
Carbon insetting giúp tăng sự gắn kết với nhà cung cấp và hướng tới mô hình kinh doanh có khả năng chống chịu tốt hơn. Khi cùng đầu tư cải thiện canh tác và sản xuất, doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu ổn định và chất lượng hơn.
Tạo giá trị cho cộng đồng và hệ sinh thái
Carbon insetting hỗ trợ đa dạng sinh học, tạo việc làm và mang lại nguồn thu nhập mới cho nông dân. Các giải pháp dựa vào thiên nhiên còn giúp phục hồi đất và cảnh quan tại vùng nguyên liệu.
Quản lý rủi ro tốt hơn
Quá trình giảm phát thải Scope 3 giúp doanh nghiệp nhận diện nhà cung cấp và nguyên liệu có mức phát thải cao. Từ đó, doanh nghiệp có cơ sở để điều chỉnh chiến lược mua hàng và quản lý rủi ro chuỗi cung ứng.
Nâng cao uy tín và lợi thế cạnh tranh
Carbon insetting giúp doanh nghiệp chủ động lựa chọn loại hình và vị trí dự án, đồng thời tránh bị chỉ trích là mua “giấy phép gây ô nhiễm”. Một khảo sát quốc tế cho thấy khoảng 70% tổ chức tin rằng insetting giúp họ có lợi thế cạnh tranh hơn trong ngành. Giảm phát thải trong chuỗi cung ứng cũng góp phần tăng niềm tin của nhà đầu tư và cải thiện xếp hạng ESG.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nhỏ có áp dụng carbon insetting được không?
Có thể, nhưng cần cân nhắc nguồn lực vì carbon insetting đòi hỏi nhiều công sức và chi phí. Tham gia cùng hợp tác xã hoặc chương trình chung trong ngành là hướng giúp chia sẻ chi phí.
Ngành nào phù hợp với carbon insetting?
Các ngành có chuỗi cung ứng dài và phát thải tập trung ở khâu nguyên liệu là phù hợp nhất, như thực phẩm, nông sản, thời trang, xây dựng, vận tải và logistics.
Bao lâu thì dự án carbon insetting có kết quả?
Lợi ích của dự án carbon insetting thường xuất hiện sau 1 đến 2 năm. Giai đoạn vận hành, giám sát và chứng nhận có thể kéo dài hơn một thập kỷ.
Thông tin liên hệ:
NatureCert là đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ tín chỉ carbon, quý khách hàng có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi thông qua các thông tin sau:
Address: 3B49 Sky 9, 61-63 đường số 1, phường Phú Hữu, TP. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh
Phone: 0932023406
Email: info@naturecert.org
Website: www.naturecert.com
Fanpage chính: Trung tâm NatureCert
Với đội ngũ tư vấn chuyên nghiệp và kinh nghiệm, NatureCert cam kết sẽ mang đến cho quý khách hàng những giải pháp tối ưu và hiệu quả nhất. Hãy liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay để được tư vấn và hỗ trợ tốt nhất.
