So sánh carbon insetting và offsetting là bước cần thiết trước khi doanh nghiệp quyết định đầu tư cho mục tiêu giảm phát thải. Cả hai đều giúp xử lý lượng khí nhà kính, tuy nhiên vẫn có nhiều điểm khác biệt. Cùng NatureCert tìm hiểu chi tiết tại bài viết dưới đây nhé.
Tổng quan về carbon insetting và offsetting cho doanh nghiệp
Carbon insetting và offsetting đều là công cụ giúp doanh nghiệp xử lý phát thải khí nhà kính, nhưng khác nhau về nơi tạo ra kết quả. Trước khi so sánh carbon insetting và offsetting, doanh nghiệp cần nắm rõ khái niệm của từng cơ chế.
Khái niệm carbon insetting
Carbon insetting là việc doanh nghiệp chủ động đầu tư vào các hoạt động giảm hoặc loại bỏ khí nhà kính nằm ngay trong chuỗi giá trị của mình. Kết quả giảm phát thải được tạo ra tại chính những nơi cung cấp nguyên liệu, hàng hóa hoặc dịch vụ cho doanh nghiệp.
Một hoạt động được xem là carbon insetting khi đáp ứng ba điều kiện:
- Nằm trong chuỗi giá trị: diễn ra tại nhà cung cấp, vùng nguyên liệu, đối tác chế biến hoặc vận chuyển có liên quan trực tiếp đến sản phẩm của doanh nghiệp.
- Tạo ra kết quả đo lường được: lượng khí nhà kính giảm được phải được tính theo phương pháp luận và xác nhận độc lập.
- Gắn với phát thải Scope 3: kết quả làm giảm trực tiếp phát thải gián tiếp trong chuỗi giá trị của doanh nghiệp.
Xem thêm: Carbon insetting là gì? Tìm hiểu chi tiết
Khái niệm carbon offsetting
Carbon offsetting là việc doanh nghiệp bù trừ lượng phát thải của mình bằng cách mua tín chỉ carbon từ những dự án giảm hoặc loại bỏ khí nhà kính nằm ngoài chuỗi giá trị. Doanh nghiệp không sở hữu, không vận hành dự án mà chỉ mua kết quả giảm phát thải do dự án đó tạo ra.
Một hoạt động được xem là carbon offsetting khi có ba đặc điểm:
- Nằm ngoài chuỗi giá trị: dự án có thể ở bất kỳ quốc gia hay lĩnh vực nào, không liên quan đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
- Thực hiện qua tín chỉ carbon: mỗi tín chỉ tương ứng 1 tấn CO₂ tương đương, được mua bán trên thị trường carbon tự nguyện và được hủy khi doanh nghiệp tuyên bố bù trừ.
- Không làm giảm phát thải của doanh nghiệp: lượng phát thải trong hoạt động và chuỗi giá trị giữ nguyên; tín chỉ chỉ dùng để bù đắp phần chưa cắt giảm được.
So sánh carbon insetting và offsetting: 5 điểm khác biệt doanh nghiệp cần biết
Điểm khác biệt cốt lõi giữa hai cơ chế nằm ở vị trí của dự án so với chuỗi giá trị doanh nghiệp. Từ khác biệt này, việc so sánh carbon insetting và offsetting có thể triển khai theo năm tiêu chí dưới đây.
Phạm vi thực hiện
Carbon insetting diễn ra bên trong chuỗi giá trị của doanh nghiệp. Hoạt động giảm phát thải được thực hiện tại nhà cung cấp, vùng nguyên liệu, đối tác chế biến hoặc đơn vị vận chuyển có liên quan trực tiếp đến sản phẩm mà doanh nghiệp mua hoặc bán.
Trong thực tế, không phải lúc nào doanh nghiệp cũng truy vết được nguyên liệu tới từng nông trại hay nhà máy cụ thể. Dự thảo hướng dẫn của GHG Protocol vì vậy đưa ra khái niệm vùng cung ứng (sourcing region). Theo đó, kết quả vẫn có thể được ghi nhận nếu dự án nằm trong khu vực cung cấp nguyên liệu cho doanh nghiệp.
Carbon offsetting không bị giới hạn về phạm vi. Dự án tạo tín chỉ có thể nằm ở bất kỳ quốc gia, lĩnh vực nào và không cần liên quan đến hoạt động kinh doanh của bên mua.
Tác động đến phát thải Scope 3
Đây là điểm khác biệt quan trọng nhất khi so sánh carbon insetting và offsetting. Phát thải Scope 3 là phát thải gián tiếp trong chuỗi giá trị, và theo số liệu khảo sát doanh nghiệp toàn cầu năm 2024, Scope 3 trung bình gấp khoảng 26 lần tổng Scope 1 và Scope 2.
Carbon insetting tác động trực tiếp vào các nguồn phát thải này. Khi nhà cung cấp giảm phát thải, số liệu Scope 3 trong kiểm kê khí nhà kính của doanh nghiệp cũng giảm theo, góp phần vào mục tiêu giảm phát thải đã cam kết.
Carbon offsetting không làm thay đổi lượng phát thải trong chuỗi giá trị. Tín chỉ được báo cáo tách riêng với kiểm kê và chỉ dùng để bù trừ phần phát thải còn lại. Theo cách tiếp cận của SBTi, tín chỉ bù trừ không được tính vào mục tiêu giảm phát thải của doanh nghiệp, mà được khuyến khích dùng cho hành động giảm thiểu ngoài chuỗi giá trị.
Mối quan hệ giữa doanh nghiệp và dự án
Với carbon insetting, doanh nghiệp là một bên tham gia dự án. Doanh nghiệp thường mua nguyên liệu hoặc dịch vụ từ chính khu vực triển khai, đồng thời cùng nhà cung cấp lựa chọn giải pháp, chia sẻ dữ liệu và theo dõi kết quả.
Mối quan hệ này đòi hỏi những thỏa thuận rõ ràng giữa các bên, đặc biệt về quyền tuyên bố kết quả giảm phát thải. Nếu quyền này không được phân bổ cụ thể, nhiều doanh nghiệp trong cùng chuỗi có thể cùng ghi nhận một kết quả, dẫn đến tính trùng.
Với carbon offsetting, doanh nghiệp chỉ là bên mua tín chỉ. Quan hệ mang tính giao dịch, kết thúc khi tín chỉ được chuyển giao, và doanh nghiệp có thể không có bất kỳ vai trò nào trong việc vận hành dự án.
Cách ghi nhận và giao dịch kết quả
Kết quả carbon insetting được ghi nhận và lưu chuyển trong chính chuỗi cung ứng, không giao dịch trên thị trường chung. Theo tiêu chuẩn Proba, kết quả được cấp dưới dạng Inset Unit với các đặc điểm:
- Mỗi đơn vị tương ứng 1 tCO₂e giảm phát thải đã được thẩm tra.
- Đơn vị truy xuất được tới nguồn tạo ra kết quả, như loại vật tư, thửa ruộng và mùa vụ.
- Mỗi đơn vị được ghi trên sổ đăng ký, có mã duy nhất từ lúc cấp đến lúc hủy.
Tín chỉ carbon offsetting được mua bán trên thị trường carbon tự nguyện. Doanh nghiệp mua tín chỉ rồi hủy tín chỉ đó khi tuyên bố bù trừ, để bảo đảm một tín chỉ không bị sử dụng hai lần. Giá tín chỉ thay đổi theo loại dự án, tiêu chuẩn và cung cầu thị trường.
Lợi ích đi kèm
Carbon insetting tạo lợi ích cho chính chuỗi cung ứng mà doanh nghiệp phụ thuộc vào:
- Vùng nguyên liệu ổn định hơn nhờ cải thiện đất, năng suất và khả năng chống chịu.
- Quan hệ với nhà cung cấp bền chặt hơn nhờ hợp tác dài hạn.
- Nông dân và cộng đồng tại vùng nguyên liệu có thêm nguồn thu nhập.
- Doanh nghiệp nhận diện được nhà cung cấp và nguyên liệu phát thải cao, từ đó quản lý rủi ro chuỗi cung ứng tốt hơn.
Carbon offsetting mang lại lợi ích cho khu vực và cộng đồng nơi dự án được thực hiện, như bảo vệ rừng hay phát triển năng lượng sạch. Với doanh nghiệp, lợi ích chính là sự linh hoạt: có thể lựa chọn nhiều loại dự án và đáp ứng nhanh các cam kết bù trừ.
Điểm giống nhau giữa carbon insetting và offsetting doanh nghiệp cần lưu ý
Dù khác nhau về phạm vi, carbon insetting và offsetting cùng dựa trên một nền tảng đo lường và xác nhận tương tự:
- Cùng đơn vị đo: kết quả đều được tính theo tấn CO₂ tương đương (tCO₂e).
- Cùng cần phương pháp luận: mức giảm phát thải phải được tính theo một phương pháp luận được công nhận.
- Cùng yêu cầu về chất lượng: dự án phải chứng minh tính bổ sung, tính lâu dài và không tính trùng kết quả.
- Cùng cần xác nhận độc lập: kết quả phải được tổ chức độc lập thẩm tra trước khi được cấp và sử dụng.
Vì cùng chung nền tảng này, một số phương pháp luận có thể được dùng cho cả hai mục đích, tùy vào bên sử dụng kết quả.
Xem thêm: Tín chỉ carbon phân bón: Cách tạo và điều kiện áp dụng
Doanh nghiệp nên chọn carbon insetting hay offsetting?
Không có lựa chọn đúng cho mọi doanh nghiệp. Sau khi so sánh carbon insetting và offsetting, doanh nghiệp nên đối chiếu với cơ cấu phát thải, khả năng tác động vào chuỗi cung ứng và cam kết khí hậu của mình.
Trường hợp phù hợp với carbon insetting
- Phát thải tập trung ở khâu nguyên liệu và nhà cung cấp.
- Doanh nghiệp có vùng nguyên liệu ổn định hoặc quan hệ lâu dài với nhà cung cấp.
- Khách hàng hoặc nhà đầu tư yêu cầu số liệu giảm phát thải Scope 3.
- Doanh nghiệp có nguồn lực và sẵn sàng cam kết trong nhiều năm.
Trường hợp phù hợp với carbon offsetting
- Doanh nghiệp đã cắt giảm tối đa nhưng vẫn còn phần phát thải chưa xử lý được.
- Doanh nghiệp chưa kiểm soát được chuỗi cung ứng hoặc chưa truy xuất được nguồn nguyên liệu.
- Doanh nghiệp cần đáp ứng một cam kết bù trừ trong thời gian ngắn.
Câu hỏi thường gặp
Insetting và offsetting khác nhau thế nào về mặt báo cáo?
Kết quả carbon insetting có thể được phản ánh vào mức giảm phát thải Scope 3 của doanh nghiệp. Tín chỉ carbon offsetting được báo cáo riêng dưới dạng bù trừ và không làm giảm số liệu phát thải trong kiểm kê.
Doanh nghiệp có thể kết hợp cả insetting và offsetting không?
Có. Hai cơ chế bổ trợ cho nhau: carbon insetting xử lý phát thải trong chuỗi giá trị, còn offsetting xử lý phần phát thải còn lại chưa thể cắt giảm.
Kết quả từ dự án carbon insetting có bán ra ngoài được không?
Có thể, tùy quy định của tiêu chuẩn áp dụng. Khi bên ngoài chuỗi giá trị mua lại, kết quả được xem là tín chỉ bù trừ đối với bên mua, và bên bán không còn được tuyên bố kết quả đó.
Thông tin liên hệ:
NatureCert là đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ tín chỉ carbon, quý khách hàng có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi thông qua các thông tin sau:
Address: 3B49 Sky 9, 61-63 đường số 1, phường Phú Hữu, TP. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh
Phone: 0932023406
Email: info@naturecert.org
Website: www.naturecert.com
Fanpage chính: Trung tâm NatureCert
Với đội ngũ tư vấn chuyên nghiệp và kinh nghiệm, NatureCert cam kết sẽ mang đến cho quý khách hàng những giải pháp tối ưu và hiệu quả nhất. Hãy liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay để được tư vấn và hỗ trợ tốt nhất.
