Cơ chế CBAM điều chỉnh biên giới Carbon của EU là chính sách nhằm giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy sản xuất bền vững. Là một phần của thỏa thuận xanh Châu Âu, CBAM tác động đến doanh nghiệp xuất khẩu sang EU và mở ra cơ hội cho Việt Nam chuyển đổi xanh. Cùng NatureCert tìm hiểu chi tiết về cơ chế CBAM trong bài viết dưới đây.
Cơ chế CBAM là gì?
Cơ chế CBAM hay điều chỉnh biên giới Carbon (Carbon Border Adjustment Mechanism), là một chính sách của EU nhằm áp thuế carbon lên hàng hóa nhập khẩu dựa trên lượng khí thải CO2 sinh ra trong quá trình sản xuất. Chính sách này được thiết kế để ngăn chặn hiện tượng rò rỉ carbon, tức là tình trạng các doanh nghiệp chuyển hoạt động sản xuất sang các quốc gia có tiêu chuẩn môi trường lỏng lẻo nhằm tránh chi phí liên quan đến phát thải carbon.
CBAM đảm bảo rằng hàng hóa nhập khẩu vào EU chịu chi phí carbon tương đương với hàng hóa sản xuất trong EU, vốn đã tuân thủ các quy định nghiêm ngặt của Hệ thống Mua bán Phát thải EU (EU ETS). Điều này không chỉ tạo ra một sân chơi công bằng mà còn khuyến khích các nhà sản xuất toàn cầu áp dụng các tiêu chuẩn phát thải nghiêm ngặt hơn, từ đó góp phần giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính trên toàn thế giới.
Lộ trình triển khai cơ chế CBAM được chia thành hai giai đoạn chính:
- Giai đoạn chuyển tiếp (01/10/2023 – 31/12/2025): Các nhà nhập khẩu EU phải báo cáo lượng khí thải liên quan đến hàng hóa nhập khẩu thuộc diện CBAM mà không cần trả phí. Đây là thời kỳ để các doanh nghiệp làm quen với quy trình báo cáo và kiểm kê phát thải.
- Giai đoạn chính thức (từ 01/01/2026): Các nhà nhập khẩu EU bắt buộc phải mua chứng chỉ CBAM để bù đắp lượng phát thải carbon của hàng hóa nhập khẩu. Giá chứng chỉ được xác định dựa trên giá carbon của EU ETS, phản ánh chi phí thực tế của lượng CO2 thải ra.
CBAM không chỉ là một công cụ thuế mà còn là một động lực để các quốc gia ngoài EU cải thiện quy trình sản xuất, đảm bảo rằng các sản phẩm xuất khẩu đáp ứng được các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt của EU.
Xem thêm: CE Marking là gì? Tầm quan trọng của chứng nhận CE Marking
Vai trò của cơ chế điều chỉnh biên giới Carbon – CBAM
Cơ chế CBAM đóng vai trò quan trọng trong việc định hình chính sách khí hậu và thương mại toàn cầu của EU, với những tác động sâu rộng đến môi trường, kinh tế và sản xuất. Cụ thể, CBAM mang lại các vai trò sau:
Ngăn chặn rò rỉ carbon
CBAM đảm bảo rằng các doanh nghiệp không thể né tránh chi phí phát thải bằng cách chuyển cơ sở sản xuất sang các quốc gia có chính sách môi trường kém nghiêm ngặt. Điều này bảo vệ hiệu quả của các chính sách khí hậu của EU, đặc biệt là EU ETS.
Thúc đẩy sản xuất xanh
Bằng cách áp thuế carbon lên hàng hóa nhập khẩu, cơ chế CBAM khuyến khích các nhà sản xuất toàn cầu đầu tư vào công nghệ sạch và các phương pháp sản xuất bền vững, chẳng hạn như sử dụng năng lượng tái tạo hoặc cải tiến quy trình để giảm lượng CO2.
Tạo sân chơi công bằng
Cơ chế CBAM đảm bảo rằng các sản phẩm nhập khẩu chịu chi phí carbon tương tự như hàng hóa sản xuất trong EU, giúp loại bỏ lợi thế cạnh tranh không công bằng của các quốc gia có tiêu chuẩn môi trường thấp.
Hỗ trợ mục tiêu trung hòa carbon
CBAM là một phần quan trọng của Thỏa thuận Xanh Châu Âu, góp phần đạt được mục tiêu giảm 55% lượng phát thải khí nhà kính vào năm 2030 và đạt trung hòa carbon vào năm 2050. Chính sách này không chỉ ảnh hưởng đến EU mà còn khuyến khích các quốc gia khác tham gia vào nỗ lực giảm phát thải toàn cầu.
CBAM không chỉ là một công cụ kiểm soát khí hậu mà còn là một bước tiến trong việc định hình lại thương mại quốc tế theo hướng bền vững, tạo ra một hệ thống thương mại dựa trên trách nhiệm môi trường.
Xem thêm: Just In Time là gì? Nguyên tắc và lợi ích
Đối tượng chịu ảnh hưởng của cơ chế CBAM
Cơ chế CBAM tác động trực tiếp đến các ngành công nghiệp có lượng phát thải cao và các doanh nghiệp xuất khẩu sang EU. Dưới đây là chi tiết về các đối tượng chịu ảnh hưởng chính:
Ngành hàng chịu ảnh hưởng
Trong giai đoạn đầu, cơ chế CBAM tập trung vào các ngành công nghiệp có mức phát thải lớn, bao gồm:
- Sắt thép: Bao gồm các sản phẩm như tôn, ống thép, thép cán nóng, thép cán lạnh, và các sản phẩm thép “xuôi dòng” như dầm cầu, đường ray, và vít.
- Xi măng: Các sản phẩm xi măng Portland, clinker, và bê tông, vốn có quy trình sản xuất phát thải nhiều CO2.
- Nhôm: Bao gồm nhôm thỏi, nhôm cuộn, và các sản phẩm nhôm chế biến.
- Phân bón: Các sản phẩm như ure, amoniac, phân hữu cơ và vô cơ, thường có lượng phát thải cao trong quá trình sản xuất.
- Điện: Sản xuất điện từ các nguồn năng lượng hóa thạch, chẳng hạn như than đá hoặc khí đốt.
- Hydro: Sản xuất hydro từ các nguồn năng lượng không tái tạo, vốn tạo ra lượng lớn khí thải CO2.
Những ngành này được chọn làm mục tiêu ban đầu của CBAM do chiếm tỷ trọng lớn trong lượng khí thải công nghiệp của EU. Trong tương lai, EU có thể mở rộng phạm vi áp dụng sang các ngành khác, tùy thuộc vào hiệu quả của giai đoạn đầu.
Doanh nghiệp chịu ảnh hưởng
- Doanh nghiệp xuất khẩu sang EU: Các công ty tại các quốc gia ngoài EU, bao gồm Việt Nam, Trung Quốc, Ấn Độ, và các nước có lượng xuất khẩu lớn sang EU, sẽ chịu tác động trực tiếp. Những doanh nghiệp này cần cung cấp dữ liệu phát thải chính xác để tránh chi phí cao hơn khi nhà nhập khẩu sử dụng hệ số phát thải mặc định của EU.
- Nhà nhập khẩu EU: Các công ty nhập khẩu hàng hóa vào EU có trách nhiệm báo cáo lượng phát thải của hàng hóa thuộc diện CBAM và mua chứng chỉ CBAM từ năm 2026. Điều này có thể làm tăng chi phí nhập khẩu nếu dữ liệu phát thải không được cung cấp đầy đủ.
Lợi ích của cơ chế CBAM
Cơ chế CBAM không chỉ là một công cụ kiểm soát phát thải mà còn mang lại nhiều lợi ích cho môi trường, doanh nghiệp, và thương mại toàn cầu. Dưới đây là những lợi ích chính mà CBAM mang lại:
Đối với môi trường
- Giảm phát thải khí nhà kính toàn cầu: CBAM khuyến khích các nhà sản xuất trên toàn thế giới áp dụng công nghệ sạch và quy trình sản xuất bền vững, từ đó giảm lượng CO2 thải ra môi trường. Điều này góp phần làm chậm quá trình biến đổi khí hậu và bảo vệ hành tinh.
- Hỗ trợ mục tiêu trung hòa carbon: CBAM là một phần của chiến lược Thỏa thuận Xanh Châu Âu, giúp EU tiến gần hơn đến mục tiêu giảm 55% lượng phát thải vào năm 2030 và đạt trung hòa carbon vào năm 2050. Đồng thời, chính sách này khuyến khích các quốc gia khác tham gia vào nỗ lực toàn cầu để đạt được trung hòa carbon.
Đối với doanh nghiệp
- Thúc đẩy đổi mới công nghệ: cơ chế CBAM tạo động lực mạnh mẽ để các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch, chẳng hạn như sử dụng năng lượng tái tạo, cải tiến lò luyện, hoặc áp dụng các quy trình sản xuất hiệu quả hơn. Những cải tiến này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ cơ chế CBAM mà còn giảm chi phí vận hành trong dài hạn.
- Tăng khả năng cạnh tranh: Các doanh nghiệp áp dụng sản xuất bền vững sẽ có lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế, đặc biệt tại EU, nơi người tiêu dùng và đối tác ngày càng ưu tiên các sản phẩm thân thiện với môi trường.
Đối với thương mại toàn cầu
- Thiết lập tiêu chuẩn thương mại xanh: CBAM đặt ra một chuẩn mực mới cho thương mại quốc tế, khuyến khích các quốc gia áp dụng chính sách định giá carbon và các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt hơn. Điều này giúp xây dựng một nền thương mại toàn cầu dựa trên trách nhiệm môi trường.
- Giảm cạnh tranh không công bằng: Bằng cách áp thuế carbon, CBAM đảm bảo rằng các sản phẩm giá rẻ từ các quốc gia có tiêu chuẩn môi trường thấp không thể cạnh tranh bất công với hàng hóa sản xuất trong EU.
Cơ hội cho Việt Nam
- Chuyển đổi xanh: Cơ chế CBAM thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào năng lượng tái tạo và công nghệ sạch, giúp cải thiện hình ảnh thương hiệu trên thị trường quốc tế.
- Tiếp cận hỗ trợ từ EU: Doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng các chương trình hỗ trợ tài chính và công nghệ từ EU để đáp ứng yêu cầu của cơ chế CBAM, từ đó nâng cao năng lực sản xuất và khả năng cạnh tranh.
Thông tin liên hệ:
NatureCert là đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ về cơ chế CBAM. Để được hỗ trợ và tư vấn chi tiết về các dịch vụ này, quý khách hàng có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi thông qua các thông tin sau:
Address: 3B49 Sky 9, 61-63 đường số 1, phường Phú Hữu, TP. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh
Phone: 0932023406
Email: info@naturecert.org
Website: www.naturecert.org
Fanpage chính: Trung tâm NatureCert
Với đội ngũ tư vấn chuyên nghiệp và kinh nghiệm, NatureCert cam kết sẽ mang đến cho quý khách hàng những giải pháp tối ưu và hiệu quả nhất. Hãy liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay để được tư vấn và hỗ trợ tốt nhất.
