Ngày 9/2/2026 đánh dấu bước tiến quan trọng trong lộ trình kiểm soát phát thải khí nhà kính của Việt Nam khi Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký Quyết định số 263/QĐ-TTg phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm giai đoạn 2025-2026. Đây là lần đầu tiên Việt Nam chính thức triển khai cơ chế phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho các cơ sở sản xuất công nghiệp có mức phát thải lớn, tạo tiền đề cho việc vận hành thị trường carbon trong nước theo lộ trình đã được Chính phủ đề ra.
Theo Quyết định 263/QĐ-TTg, tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính năm 2026 được phân bổ là 268.391.454 tấn CO₂ tương đương, áp dụng đối với 110 cơ sở thuộc ba ngành công nghiệp trọng điểm gồm nhiệt điện, sản xuất sắt thép và sản xuất xi măng. Chính sách này không chỉ góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 mà còn tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải carbon trong hoạt động sản xuất.
Quyết định số 263/QĐ-TTg chính thức phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính
Quyết định số 263/QĐ-TTg được ban hành trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu theo Thỏa thuận Paris và Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC). Đây là văn bản đầu tiên quy định tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm cho các ngành phát thải lớn, đồng thời là bước chuẩn bị quan trọng cho việc triển khai thị trường carbon bắt buộc trong những năm tới.
Theo nội dung quyết định, tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính được phân bổ cho năm 2025 là 243.082.392 tấn CO₂ tương đương. Sang năm 2026, hạn ngạch được nâng lên 268.391.454 tấn CO₂ tương đương nhằm phù hợp với nhu cầu tăng trưởng sản xuất của nền kinh tế, đồng thời vẫn bảo đảm lộ trình giảm phát thải theo mục tiêu quốc gia.
Việc phân bổ hạn ngạch không chỉ đơn thuần là xác định mức phát thải cho từng doanh nghiệp mà còn đặt nền móng cho việc hình thành hệ thống quản lý carbon đồng bộ, bao gồm hoạt động kiểm kê khí nhà kính, báo cáo phát thải, xác minh dữ liệu và giao dịch hạn ngạch trên thị trường carbon trong tương lai.
110 cơ sở thuộc ba ngành trọng điểm được phân bổ hạn ngạch phát thải
Trong giai đoạn thí điểm 2025-2026, có tổng cộng 110 cơ sở sản xuất được đưa vào danh sách phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính. Đây đều là những ngành có cường độ phát thải cao và đóng góp đáng kể vào tổng lượng phát thải quốc gia.
Cụ thể, danh sách bao gồm:
- 34 nhà máy nhiệt điện;
- 25 cơ sở sản xuất sắt thép;
- 51 cơ sở sản xuất xi măng.
Ba lĩnh vực này được lựa chọn thí điểm do có dữ liệu phát thải tương đối đầy đủ, quy mô phát thải lớn và tiềm năng giảm phát thải đáng kể thông qua đổi mới công nghệ và nâng cao hiệu quả năng lượng.
Theo đánh giá của cơ quan quản lý, việc triển khai trước tại các ngành nhiệt điện, sắt thép và xi măng sẽ giúp hoàn thiện cơ chế phân bổ hạn ngạch trước khi mở rộng sang các lĩnh vực khác thuộc danh mục phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì triển khai chương trình thí điểm
Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm tổ chức triển khai chương trình thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính.
Bộ sẽ phối hợp với Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng xây dựng phương án phân bổ hạn ngạch cụ thể cho từng cơ sở thuộc phạm vi quản lý. Đồng thời, các cơ quan chức năng sẽ hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện kiểm kê khí nhà kính, theo dõi lượng phát thải thực tế, báo cáo định kỳ và đánh giá kết quả thực hiện hạn ngạch được giao.
Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng có trách nhiệm theo dõi việc tuân thủ hạn ngạch của các cơ sở thuộc ngành quản lý, đồng thời tổng hợp các khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai để báo cáo Chính phủ xem xét điều chỉnh chính sách khi cần thiết.
Phó Thủ tướng yêu cầu triển khai nghiêm túc và minh bạch
Tại cuộc họp về cơ chế phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính diễn ra cuối năm 2025, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh đây là lần đầu tiên Việt Nam triển khai cơ chế quản lý phát thải theo hạn ngạch nên quá trình thực hiện phải bảo đảm tính thực chất, tránh hình thức.
Theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng, việc xác định hạn ngạch cho từng lĩnh vực và từng cơ sở phải dựa trên cơ sở khoa học, có số liệu kiểm chứng và phù hợp với thực tiễn sản xuất. Đồng thời, quá trình thí điểm cần giúp cơ quan quản lý hoàn thiện toàn bộ hệ thống từ đo đạc phát thải, kiểm kê khí nhà kính, xác minh dữ liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia đến hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường carbon.
Lãnh đạo Chính phủ cũng yêu cầu các doanh nghiệp tham gia thí điểm chủ động xây dựng hệ thống quản lý phát thải và nâng cao năng lực báo cáo nhằm chuẩn bị cho giai đoạn áp dụng bắt buộc trên phạm vi toàn quốc.
Nguyên tắc phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính
Theo Nghị định 119/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 06/2022/NĐ-CP, việc phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính được thực hiện dựa trên nhiều tiêu chí nhằm bảo đảm tính công bằng và khả thi.
Các yếu tố được xem xét gồm:
- Mức phát thải khí nhà kính trên đơn vị sản phẩm;
- Mục tiêu tăng trưởng của từng ngành;
- Mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính theo lộ trình quốc gia;
- Tiềm năng giảm phát thải của doanh nghiệp;
- Năng lực công nghệ và tài chính của cơ sở sản xuất.
Đối với từng ngành, cường độ phát thải được xác định theo đơn vị sản phẩm đặc thù. Chẳng hạn, ngành nhiệt điện được tính theo lượng CO₂ phát thải trên mỗi kWh điện sản xuất, ngành thép theo lượng CO₂ trên mỗi tấn thép thô và ngành xi măng theo lượng CO₂ trên mỗi tấn clinker.
Cách tiếp cận này giúp khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ hiện đại, cải thiện hiệu quả sản xuất thay vì áp dụng một mức hạn ngạch cứng cho tất cả các cơ sở.
Lộ trình triển khai từ thí điểm đến áp dụng bắt buộc
Giai đoạn 2025-2027 được xác định là thời gian thí điểm nhằm hoàn thiện hệ thống quản lý phát thải khí nhà kính và cơ chế vận hành thị trường carbon trong nước.
Trong thời gian này, các doanh nghiệp sẽ làm quen với quy trình kiểm kê khí nhà kính, báo cáo phát thải, xác minh dữ liệu và thực hiện nghĩa vụ liên quan đến hạn ngạch phát thải được giao.
Từ năm 2028, cơ chế quản lý hạn ngạch phát thải dự kiến được triển khai chính thức trên phạm vi rộng hơn. Các doanh nghiệp thuộc danh mục phải kiểm kê khí nhà kính sẽ phải tuân thủ các quy định bắt buộc về quản lý phát thải và tham gia thị trường carbon theo quy định của Nhà nước.
Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong chính sách môi trường của Việt Nam, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thực hiện mục tiêu phát triển bền vững trong dài hạn.
Doanh nghiệp được phép trao đổi hạn ngạch và tín chỉ carbon
Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 119/2025/NĐ-CP là cho phép các cơ sở được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính tham gia trao đổi hạn ngạch và tín chỉ carbon trên sàn giao dịch carbon theo lộ trình của Chính phủ.
Cơ chế này tạo động lực kinh tế rõ ràng cho các doanh nghiệp đầu tư giảm phát thải. Những đơn vị giảm phát thải tốt hơn mức yêu cầu có thể bán phần hạn ngạch dư thừa hoặc tín chỉ carbon để tạo thêm nguồn thu. Ngược lại, các doanh nghiệp chưa thể giảm phát thải ngay có thể mua bổ sung hạn ngạch nhằm đáp ứng yêu cầu tuân thủ.
Việc hình thành thị trường carbon không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu chi phí giảm phát thải mà còn góp phần đưa carbon trở thành một loại tài sản có giá trị kinh tế, phù hợp với xu hướng phát triển bền vững đang được áp dụng tại nhiều quốc gia trên thế giới.
Nguồn: Tham khảo
Thông tin liên hệ tư vấn NatureCert
NatureCert là đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ kiểm kê khí nhà kính. Để được hỗ trợ và tư vấn chi tiết về các dịch vụ này, quý khách hàng có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi thông qua các thông tin sau:
Address: 3B49 Sky 9, 61-63 đường số 1, phường Phú Hữu, TP. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh
Phone: 0932023406
Email: info@naturecert.org
Website: www.naturecert.com
Fanpage chính: Trung tâm NatureCert
Với đội ngũ tư vấn chuyên nghiệp và kinh nghiệm, NatureCert cam kết sẽ mang đến cho quý khách hàng những giải pháp tối ưu và hiệu quả. Hãy liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay để được tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.
