VFCS là gì mà ngày càng được doanh nghiệp ngành gỗ quan tâm, đặc biệt khi yêu cầu về nguồn gốc nguyên liệu và tính minh bạch của sản phẩm ngày càng được chú trọng? Hệ thống này có liên quan gì đến quản lý rừng, chuỗi cung ứng gỗ và các yêu cầu của thị trường xuất khẩu? Doanh nghiệp cần hiểu gì về VFCS trước khi áp dụng? Những nội dung dưới đây NatureCert sẽ giải thích rõ khái niệm, vai trò, lợi ích và quy trình áp dụng VFCS/PEFC.
Tổng quan về VFCS
Khái niệm VFCS là gì?
VFCS là viết tắt của Vietnam Forest Certification Scheme, tên tiếng Việt là hệ thống chứng chỉ rừng Quốc gia Việt Nam. Đây là hệ thống chứng nhận rừng của Việt Nam, được xây dựng để áp dụng các yêu cầu về quản lý rừng bền vững và chứng nhận chuỗi hành trình sản phẩm lâm nghiệp.
VFCS được phê duyệt theo Quyết định số 1288/QĐ-TTg ngày 01/10/2018 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án Quản lý rừng bền vững và Chứng chỉ rừng.
Tháng 10/2020, VFCS được PEFC công nhận. PEFC là hệ thống quốc tế về chứng nhận rừng, hoạt động thông qua việc công nhận các hệ thống chứng nhận rừng quốc gia và khu vực đáp ứng các yêu cầu của PEFC.
Việc VFCS được PEFC công nhận cho phép chứng nhận theo hệ thống VFCS được sử dụng kết hợp với PEFC trong phạm vi và điều kiện áp dụng của hệ thống. Đây là cơ sở để các sản phẩm gỗ và lâm sản có chứng nhận tiếp cận những chuỗi cung ứng yêu cầu chứng nhận PEFC.
Hệ thống VFCS bao gồm các loại chứng nhận nào?
Hệ thống VFCS gồm các hoạt động chứng nhận liên quan đến quản lý rừng và chuỗi hành trình sản phẩm. Đối với doanh nghiệp gỗ, hai loại chứng nhận cần quan tâm là FM và CoC.
FM (Forest Management) là chứng nhận quản lý rừng. Đối tượng áp dụng là chủ rừng, tổ chức quản lý rừng và các nhóm chủ rừng. Việc đánh giá xem xét cách thức quản lý và sử dụng rừng, bảo vệ môi trường, duy trì đa dạng sinh học, thực hiện trách nhiệm xã hội và hiệu quả kinh tế.
Các tiêu chuẩn VFCS/PEFC ST 1003 và ST 1004 được sử dụng cho các yêu cầu liên quan đến quản lý rừng bền vững trong hệ thống VFCS.
CoC (Chain of Custody) là chứng nhận chuỗi hành trình sản phẩm. Đối tượng áp dụng gồm các tổ chức tham gia thu mua, chế biến, sản xuất, kinh doanh và phân phối sản phẩm gỗ, lâm sản.
CoC yêu cầu doanh nghiệp kiểm soát thông tin về nguyên liệu và sản phẩm trong quá trình vận chuyển, lưu kho, sản xuất và bán hàng. Doanh nghiệp phải có quy trình và hồ sơ để xác định nguồn nguyên liệu, trạng thái chứng nhận và dòng sản phẩm trong phạm vi áp dụng.
Đối với doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu gỗ, CoC là loại chứng nhận có liên quan trực tiếp đến hoạt động kiểm soát nguyên liệu và sản phẩm.
Mục đích hoạt động của VFCS
VFCS được xây dựng nhằm thúc đẩy quản lý rừng bền vững tại Việt Nam. Các yêu cầu của hệ thống liên quan đến ba nhóm yếu tố chính gồm kinh tế, xã hội và môi trường.
Về môi trường, quản lý rừng bền vững phải xem xét việc bảo vệ tài nguyên rừng, đa dạng sinh học, đất, nước và các chức năng sinh thái của rừng.
Về kinh tế, việc quản lý rừng phải bảo đảm sử dụng tài nguyên phù hợp và duy trì khả năng cung cấp sản phẩm lâm nghiệp trong dài hạn.
Về xã hội, các yêu cầu liên quan đến quyền và lợi ích của người lao động, cộng đồng và các bên liên quan cũng được xem xét trong quá trình quản lý rừng.
Đối với chuỗi cung ứng, VFCS/PEFC CoC giúp doanh nghiệp kiểm soát nguồn nguyên liệu và thông tin về sản phẩm. Việc kiểm soát này giúp doanh nghiệp cung cấp bằng chứng về nguồn gốc nguyên liệu khi khách hàng hoặc tổ chức chứng nhận yêu cầu.
Tầm quan trọng của VFCS
Đáp ứng yêu cầu về nguồn gốc gỗ theo EUDR và các thị trường xuất khẩu
Các quy định về nguồn gốc gỗ đang được tăng cường tại nhiều thị trường nhập khẩu. Đối với doanh nghiệp xuất khẩu sang EU, EUDR yêu cầu các sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh phải đáp ứng các yêu cầu về tính hợp pháp, thông tin địa lý và việc không liên quan đến phá rừng hoặc suy thoái rừng theo quy định.
VFCS/PEFC CoC giúp doanh nghiệp thiết lập quy trình kiểm soát nguồn nguyên liệu và lưu giữ thông tin liên quan đến sản phẩm. Các thông tin này có thể được sử dụng trong quá trình doanh nghiệp thực hiện yêu cầu truy xuất và cung cấp hồ sơ cho khách hàng.
Tuy nhiên, chứng nhận VFCS/PEFC không thay thế toàn bộ quy trình thẩm tra theo EUDR. Doanh nghiệp vẫn phải xác định nghĩa vụ của mình theo EUDR và thực hiện các yêu cầu về thông tin, đánh giá rủi ro và thẩm tra theo trường hợp áp dụng.
Ngoài EUDR, chứng nhận còn có thể được khách hàng hoặc đối tác sử dụng như một yêu cầu trong quá trình lựa chọn nhà cung cấp sản phẩm gỗ.
Đóng góp vào mục tiêu ESG và quản lý dữ liệu về nguồn nguyên liệu
Quản lý rừng bền vững liên quan trực tiếp đến các vấn đề môi trường, xã hội và quản trị. Vì vậy, doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu được kiểm soát có thể sử dụng thông tin chứng nhận trong hệ thống quản lý ESG của mình.
Đối với doanh nghiệp chế biến gỗ, CoC yêu cầu kiểm soát nhà cung cấp, nguyên liệu đầu vào, quá trình sản xuất và sản phẩm đầu ra. Các hồ sơ này cung cấp dữ liệu về nguồn nguyên liệu và quá trình kiểm soát trong chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, VFCS không phải tiêu chuẩn ESG và cũng không phải tiêu chuẩn dùng riêng cho kiểm kê khí nhà kính. Doanh nghiệp vẫn cần áp dụng các tiêu chuẩn hoặc phương pháp phù hợp nếu có yêu cầu về kiểm kê phát thải và báo cáo ESG.
Đảm bảo tính ổn định của nguồn nguyên liệu nội địa
Nguồn nguyên liệu có thông tin rõ ràng giúp doanh nghiệp giảm rủi ro khi kiểm tra nguồn gốc gỗ. Đối với doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu trong nước, việc liên kết với các chủ rừng có chứng nhận có thể giúp kiểm soát nguồn cung tốt hơn.
Khi nguyên liệu được mua từ các nguồn có thông tin rõ ràng, doanh nghiệp có thể kiểm tra hồ sơ và trạng thái chứng nhận trước khi đưa nguyên liệu vào sản xuất.
Việc phát triển diện tích rừng được chứng nhận cũng góp phần tăng nguồn nguyên liệu đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp chế biến và khách hàng yêu cầu sản phẩm có chứng nhận.
5 lợi ích cốt lõi VFCS mang lại cho doanh nghiệp
Mở rộng thị trường xuất khẩu và giữ vững đơn hàng quốc tế
Chứng nhận VFCS/PEFC có thể giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của những khách hàng yêu cầu nguồn nguyên liệu hoặc sản phẩm có chứng nhận.
Đối với doanh nghiệp sản xuất đồ gỗ, nội thất và các sản phẩm lâm nghiệp, chứng nhận CoC cho phép doanh nghiệp chứng minh rằng nguyên liệu và sản phẩm trong phạm vi chứng nhận được kiểm soát theo yêu cầu của tiêu chuẩn.
Trong trường hợp khách hàng yêu cầu chứng nhận PEFC hoặc chấp nhận sản phẩm thuộc hệ thống được PEFC công nhận, chứng nhận phù hợp có thể là một điều kiện để doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng.
Chứng nhận không đảm bảo doanh nghiệp có thêm đơn hàng. Khả năng duy trì và mở rộng thị trường còn phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm, giá, năng lực sản xuất, thời gian giao hàng và các yêu cầu khác của khách hàng.
Gia tăng giá trị sản phẩm và khả năng đáp ứng yêu cầu khách hàng
Nguồn nguyên liệu được chứng nhận cung cấp thêm thông tin để doanh nghiệp chứng minh nguồn gốc sản phẩm. Đây là yếu tố được một số khách hàng quan tâm khi lựa chọn sản phẩm gỗ.
Đối với những đơn hàng có yêu cầu về nguyên liệu được chứng nhận, việc doanh nghiệp đã có hệ thống CoC có thể giúp quá trình kiểm soát và cung cấp hồ sơ thuận lợi hơn.
Tuy nhiên, không thể khẳng định mọi sản phẩm có chứng nhận VFCS/PEFC đều có giá bán cao hơn. Giá bán phụ thuộc vào sản phẩm, thị trường, hợp đồng và yêu cầu cụ thể của khách hàng.
Tối ưu chi phí và thời gian triển khai
Doanh nghiệp đã có quy trình quản lý nguyên liệu và hồ sơ đầy đủ sẽ thuận lợi hơn khi xây dựng hệ thống CoC. Các dữ liệu về nhà cung cấp, nguyên liệu, kho và sản phẩm có thể được tích hợp vào quy trình quản lý hiện có.
Việc chuẩn hóa các bước kiểm soát cũng giúp hạn chế việc bổ sung hồ sơ hoặc kiểm tra lại thông tin khi khách hàng yêu cầu truy xuất nguồn gốc.
Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phát sinh chi phí cho đào tạo, xây dựng tài liệu, đánh giá nội bộ, đánh giá chứng nhận và duy trì hệ thống. Mức chi phí phụ thuộc vào quy mô, số lượng địa điểm, loại hình hoạt động và phạm vi chứng nhận.
Nâng cao hình ảnh thương hiệu bền vững
Doanh nghiệp có chứng nhận VFCS/PEFC có thể sử dụng thông tin chứng nhận để cung cấp cho khách hàng và đối tác trong phạm vi được phép.
Thông tin về chứng nhận giúp doanh nghiệp chứng minh nguồn nguyên liệu và hệ thống kiểm soát chuỗi cung ứng thay vì chỉ đưa ra tuyên bố chung về sản phẩm bền vững.
Việc sử dụng logo VFCS/PEFC phải tuân thủ quy định của hệ thống và quyền sử dụng nhãn hiệu. Doanh nghiệp không được sử dụng logo cho những sản phẩm hoặc hoạt động nằm ngoài phạm vi chứng nhận.
Kiểm soát rủi ro vận hành và minh bạch chuỗi cung ứng
CoC yêu cầu doanh nghiệp kiểm soát thông tin trong các khâu liên quan đến nguyên liệu và sản phẩm. Các nội dung có thể bao gồm nhà cung cấp, chứng từ mua hàng, tình trạng nguyên liệu, lưu kho, sản xuất và bán hàng.
Khi các thông tin này được quản lý thống nhất, doanh nghiệp có thể xác định nguồn nguyên liệu và dòng sản phẩm trong phạm vi hệ thống. Đây là cơ sở để cung cấp hồ sơ khi khách hàng hoặc tổ chức chứng nhận yêu cầu.
Việc kiểm soát thường xuyên cũng giúp doanh nghiệp phát hiện sớm những trường hợp nguyên liệu không đáp ứng yêu cầu trước khi đưa vào sản xuất hoặc bán dưới tuyên bố chứng nhận.
Quy trình áp dụng VFCS/PEFC vào doanh nghiệp
Bước 1: Khảo sát hiện trạng và đào tạo nhận thức
Doanh nghiệp cần xác định phạm vi chứng nhận trước khi triển khai hệ thống. Phạm vi có thể liên quan đến một hoặc nhiều địa điểm, nhóm sản phẩm và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Nội dung khảo sát gồm nguồn nguyên liệu, nhà cung cấp, chứng từ, kho, quy trình sản xuất, nhận diện sản phẩm, hoạt động bán hàng và phương thức lưu trữ hồ sơ.
Sau khi xác định hiện trạng, doanh nghiệp đào tạo những nhân sự có liên quan đến hoạt động CoC. Nhân sự cần hiểu yêu cầu của tiêu chuẩn và trách nhiệm của mình trong quá trình kiểm soát nguyên liệu và sản phẩm.
Bước 2: Xây dựng hệ thống tài liệu và quy trình kiểm soát
Doanh nghiệp xây dựng các quy trình dựa trên yêu cầu của tiêu chuẩn và hoạt động thực tế.
Các quy trình cần kiểm soát có thể bao gồm đánh giá nhà cung cấp, xác minh nguồn nguyên liệu, tiếp nhận nguyên liệu, nhận diện và phân loại nguyên liệu, lưu kho, sản xuất, kiểm soát sản phẩm, bán hàng và sử dụng tuyên bố chứng nhận.
Doanh nghiệp cũng cần quy định trách nhiệm của từng bộ phận và hồ sơ phải lưu giữ. Tài liệu cần phù hợp với quy mô và hoạt động thực tế, tránh xây dựng quy trình không thể áp dụng trong vận hành.
Bước 3: Vận hành thực tế và đánh giá nội bộ
Sau khi hoàn thiện tài liệu, doanh nghiệp áp dụng các quy trình vào hoạt động hằng ngày. Hồ sơ phải được lập và lưu giữ theo quy định của hệ thống.
Đánh giá nội bộ được thực hiện để kiểm tra việc áp dụng tiêu chuẩn tại các bộ phận liên quan. Nội dung đánh giá cần xem xét cả hồ sơ và hoạt động thực tế.
Nếu phát hiện điểm không phù hợp, doanh nghiệp xác định nguyên nhân và thực hiện hành động khắc phục. Kết quả khắc phục cần được kiểm tra trước khi doanh nghiệp đăng ký đánh giá chứng nhận.
Bước 4: Đăng ký và đánh giá chứng nhận chính thức
Doanh nghiệp lựa chọn tổ chức chứng nhận có năng lực phù hợp với chương trình chứng nhận.
Trong quá trình đánh giá, tổ chức chứng nhận kiểm tra tài liệu, hồ sơ và hoạt động thực tế của doanh nghiệp. Các nội dung được xem xét phụ thuộc vào phạm vi và loại chứng nhận.
Nếu có điểm không phù hợp, doanh nghiệp phải thực hiện hành động khắc phục theo yêu cầu của tổ chức chứng nhận. Kết quả khắc phục được xem xét trước khi chứng nhận được cấp.
Bước 5: Cấp chứng chỉ và đăng ký quyền sử dụng Logo VFCS/PEFC
Sau khi đáp ứng các yêu cầu đánh giá, doanh nghiệp được cấp chứng nhận theo phạm vi đã đăng ký.
Nếu doanh nghiệp sử dụng logo VFCS/PEFC, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục đăng ký quyền sử dụng và tuân thủ quy định về sử dụng nhãn hiệu.
Sau khi chứng nhận được cấp, doanh nghiệp phải duy trì hệ thống theo yêu cầu của chương trình chứng nhận. Hoạt động đánh giá giám sát được thực hiện theo kế hoạch của tổ chức chứng nhận.
Do đó, việc áp dụng VFCS/PEFC không kết thúc tại thời điểm nhận chứng chỉ. Doanh nghiệp phải tiếp tục kiểm soát nguyên liệu, cập nhật hồ sơ, thực hiện đánh giá nội bộ và duy trì các quy trình đã xây dựng.
VFCS là gì có thể được hiểu là hệ thống chứng chỉ rừng quốc gia của Việt Nam, bao gồm các yêu cầu liên quan đến quản lý rừng bền vững và chuỗi hành trình sản phẩm lâm nghiệp. Việc VFCS được PEFC công nhận giúp chứng nhận thuộc hệ thống được kết nối với hệ thống chứng nhận rừng quốc tế PEFC.
Thông tin liên hệ:
NatureCert là đơn vị chuyên cung cấp các dịch vụ chứng nhận về gỗ hỗ trợ và tư vấn chi tiết về các dịch vụ này, quý khách hàng có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi thông qua các thông tin sau:
Address: 3B49 Sky 9, 61-63 đường số 1, phường Phú Hữu, TP. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh
Phone: 0932023406
Email: info@naturecert.org
Website: www.naturecert.com
Fanpage chính: Trung tâm NatureCert
Với đội ngũ tư vấn chuyên nghiệp và kinh nghiệm, NatureCert cam kết sẽ mang đến cho quý khách hàng những giải pháp tối ưu và hiệu quả nhất. Hãy liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay để được tư vấn và hỗ trợ tốt nhất.
