Truy xuất nguồn gốc thực phẩm đang trở thành yếu tố quan trọng trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến an toàn và chất lượng thực phẩm. NatureCert sẽ cung cấp thông tin chi tiết về truy xuất nguồn gốc thực phẩm, lý do cần thiết, lợi ích mang lại, và khung pháp lý tại Việt Nam, giúp bạn hiểu rõ hơn về chủ đề này.
Truy xuất nguồn gốc thực phẩm là gì?
Truy xuất nguồn gốc thực phẩm được định nghĩa theo Luật An toàn thực phẩm 2010 là khả năng theo dõi và xác định hành trình của một sản phẩm thực phẩm qua các giai đoạn sản xuất, chế biến, và phân phối. Đây là quá trình ghi nhận thông tin để đảm bảo sản phẩm có thể được truy ngược từ thị trường về nguồn gốc nguyên liệu thô.
Trên phạm vi quốc tế, tiêu chuẩn EC 178/2002 của Liên minh Châu Âu (EU) quy định truy xuất nguồn gốc thực phẩm là việc theo dõi thực phẩm từ nguồn nguyên liệu đến sản phẩm hoàn chỉnh tại điểm bán lẻ. Điều này đảm bảo tính minh bạch và hỗ trợ kiểm soát chất lượng trong chuỗi cung ứng.
Xem thêm: Tiêu chuẩn IFS là gì? Tiêu chuẩn an toàn thực phẩm toàn cầu
Các nội dung cốt lõi của truy xuất nguồn gốc
Để thực hiện truy xuất nguồn gốc thực phẩm, các thông tin bắt buộc cần được ghi nhận bao gồm:
- Nguồn gốc nguyên liệu: thông tin về nơi cung cấp nguyên liệu thô (nông trại, cơ sở nuôi trồng).
- Quy trình sản xuất: các bước chế biến, đóng gói, và kiểm định chất lượng.
- Vận chuyển và phân phối: lộ trình từ nhà máy đến điểm bán lẻ.
- Điểm bán lẻ: thông tin về nơi sản phẩm được bán ra thị trường.
Các công cụ hỗ trợ như mã QR, blockchain, RFID, và barcode được sử dụng để lưu trữ và truy xuất dữ liệu một cách nhanh chóng và chính xác. Dữ liệu minh bạch đóng vai trò then chốt, giúp quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả và đảm bảo an toàn thực phẩm.
Lý do yêu cầu truy xuất nguồn gốc thực phẩm
Đảm bảo an toàn thực phẩm
Truy xuất nguồn gốc thực phẩm là công cụ quan trọng để phòng ngừa và xử lý các sự cố liên quan đến chất lượng thực phẩm. Hệ thống này cho phép xác định nhanh chóng nguồn gốc của sản phẩm khi xảy ra vấn đề, từ đó hỗ trợ thu hồi sản phẩm kịp thời, giảm thiểu rủi ro cho người tiêu dùng.
Ngoài ra, truy xuất nguồn gốc đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng về thông tin minh bạch, giúp họ yên tâm về chất lượng và an toàn của thực phẩm sử dụng hàng ngày.
Tuân thủ yêu cầu pháp lý và quốc tế
Tại Việt Nam, truy xuất nguồn gốc thực phẩm là yêu cầu bắt buộc theo Luật An toàn thực phẩm 2010 và Nghị định 15/2018/NĐ-CP, đặc biệt đối với các sản phẩm như nước uống đóng chai và thực phẩm chế biến. Điều này nhằm đảm bảo thực phẩm lưu hành trên thị trường đáp ứng tiêu chuẩn an toàn.
Trên thị trường quốc tế, các thị trường lớn như EU (theo EC 178/2002) và Mỹ (theo Đạo luật Hiện đại hóa An toàn Thực phẩm – FSMA) yêu cầu truy xuất nguồn gốc thực phẩm được xem như điều kiện tiên quyết để nhập khẩu thực phẩm. Việc tuân thủ giúp tăng khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường toàn cầu.
Xây dựng niềm tin và trách nhiệm xã hội
Truy xuất nguồn gốc thực phẩm đáp ứng kỳ vọng của người tiêu dùng về thông tin rõ ràng, từ đó xây dựng niềm tin vào chất lượng sản phẩm. Đồng thời, hệ thống này thúc đẩy trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc cung cấp thực phẩm an toàn và minh bạch, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và thúc đẩy phát triển bền vững.
Xem thêm: 8 lợi ích của chứng nhận ISO 22000 bạn cần biết
Lợi ích khi truy xuất nguồn gốc thực phẩm
Đối với người tiêu dùng
Truy xuất nguồn gốc thực phẩm mang lại sự minh bạch về thông tin liên quan đến nguồn gốc, quy trình sản xuất, và chứng nhận an toàn của thực phẩm. Điều này giúp người tiêu dùng đưa ra lựa chọn chính xác, đặc biệt khi mua các sản phẩm đòi hỏi chất lượng cao như thực phẩm hữu cơ. Niềm tin vào sản phẩm được củng cố nhờ khả năng kiểm tra thông tin rõ ràng.
Đối với doanh nghiệp
Đối với doanh nghiệp, truy xuất nguồn gốc thực phẩm giúp:
- Nâng cao uy tín thương hiệu: Minh bạch trong chuỗi cung ứng tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường nội địa và quốc tế.
- Giảm chi phí xử lý sự cố: Khả năng xác định nhanh nguồn gốc vấn đề giúp giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra vi phạm.
- Đáp ứng yêu cầu xuất khẩu: Tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường lớn như EU, Mỹ, và Nhật Bản.
Đối với cơ quan quản lý
Truy xuất nguồn gốc hỗ trợ cơ quan quản lý:
- Tăng hiệu quả giám sát an toàn thực phẩm và quản lý chuỗi cung ứng.
- Hỗ trợ điều tra và xử lý vi phạm, đảm bảo thực phẩm lưu hành đạt tiêu chuẩn.
- Góp phần xây dựng chính sách an toàn thực phẩm quốc gia hiệu quả hơn, phù hợp với xu hướng toàn cầu.
Xem thêm: Chứng nhận Halal là gì? Lợi ích và quy trình chứng nhận
Khung pháp lý về truy xuất nguồn gốc thực phẩm tại Việt Nam
Khung pháp lý tại Việt Nam quy định rõ trách nhiệm và yêu cầu về truy xuất nguồn gốc thực phẩm:
- Luật An toàn thực phẩm 2010: Yêu cầu tất cả thực phẩm lưu hành trên thị trường phải có thông tin truy xuất nguồn gốc.
- Nghị định 15/2018/NĐ-CP: Quy định chi tiết trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc lưu trữ và cung cấp thông tin truy xuất.
- Quyết định 100/QĐ-TTg (2018): Đặt ra kế hoạch phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc cho nông sản và thực phẩm chế biến, hướng tới chuẩn hóa và hội nhập quốc tế.
Các tiêu chuẩn quốc gia hỗ trợ triển khai truy xuất nguồn gốc bao gồm:
- TCVN 13987:2024: Hướng dẫn chi tiết về quy trình truy xuất nguồn gốc trong chuỗi cung ứng thực phẩm.
- TCVN 12850:2020: Đưa ra yêu cầu kỹ thuật cho hệ thống quản lý truy xuất nguồn gốc, đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả.
- Danh mục sản phẩm bắt buộc truy xuất bao gồm nước uống đóng chai, thực phẩm chế biến sẵn, và một số loại nông sản xuất khẩu.
Xem thêm: Tiêu chuẩn Kosher là gì? Tìm hiểu về tiêu chuẩn thực phẩm Do Thái
Quy trình triển khai truy xuất nguồn gốc thực phẩm cho doanh nghiệp
Bước 1: Khảo sát quy trình sản xuất
Đơn vị triển khai truy xuất nguồn gốc thực phẩm sẽ tiến hành đánh giá toàn bộ quy trình sản xuất sản phẩm. Từ khâu nuôi trồng tại trang trại cho đến giai đoạn phân phối hàng hóa ra thị trường.
Bước 2: Xây dựng sơ đồ và quy trình truy xuất
- Thiết lập sơ đồ chuỗi cung ứng bao gồm các khâu như: nguyên liệu đầu vào, nhà cung cấp, chế biến, vận chuyển, lưu kho, đóng gói,…
- Thu thập và chuẩn hóa các thông tin liên quan đến từng lô sản phẩm: nhà cung cấp, ngày sản xuất, nguyên liệu,…
- Thiết kế biểu mẫu ghi nhận dữ liệu phù hợp – có thể sử dụng phần mềm chuyên dụng, bảng tính Excel hoặc nhật ký sản xuất.
Mục tiêu: Mỗi sản phẩm cần có mã định danh duy nhất (mã sản phẩm/mã lô) để dễ dàng truy xuất.
Bước 3: Chọn phương pháp truy xuất nguồn gốc
Doanh nghiệp cần xác định phương thức truy xuất phù hợp:
- Thủ công: sử dụng mã lô, ghi chép tay
- Điện tử: ứng dụng phần mềm, mã QR, mã vạch
- Tích hợp: kết nối với nền tảng truy xuất bên ngoài như CheckVN, TraceVN, TeFood,…
Bước 4: Gắn mã truy xuất lên sản phẩm
Mã truy xuất được in hoặc dán lên bao bì sản phẩm, tem nhãn, thùng hàng hoặc chứng từ đi kèm.
Mã này phải đảm bảo:
- Truy xuất ngược: nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất
- Truy xuất xuôi: sản phẩm đã được phân phối tới đâu, ai tiếp nhận
Bước 5: Thiết lập hệ thống lưu trữ và quản lý dữ liệu
Thông tin sản phẩm cần được lưu trữ theo từng lô riêng biệt, đảm bảo khả năng:
- Xác định được chuỗi cung ứng một bước trước – một bước sau
- Sẵn sàng cung cấp dữ liệu khi xảy ra sự cố liên quan đến an toàn thực phẩm
Bước 6: Đào tạo và đánh giá định kỳ
- Tổ chức tập huấn cho nhân sự về cách thu thập và ghi nhận thông tin chính xác.
- Tiến hành truy xuất thử trên một lô sản phẩm để kiểm tra tính hiệu quả của hệ thống
- Định kỳ kiểm tra, đối chiếu dữ liệu để phát hiện và xử lý các sai lệch.
Bước 7: Đăng ký truy xuất với cơ quan hoặc bên thứ ba (nếu cần)
Doanh nghiệp có thể đăng ký kết nối hệ thống truy xuất với các cơ quan quản lý nhà nước hoặc đơn vị trung gian để nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của sản phẩm trên thị trường.
Bài viết trên NatureCert đã chia sẻ những thông tin quan trọng về truy xuất nguồn gốc thực phẩm. Hy vọng bài viết hữu ích đối với bạn đọc. Nếu có bất kì thắc mắc nào cần được giải đáp, xin vui lòng liên hệ:
Thông tin liên hệ tư vấn NatureCert
NatureCert là đơn vị chuyên cung cấp các dịch vụ chứng nhận về thực phẩm. Để được hỗ trợ và tư vấn chi tiết về các dịch vụ này, quý khách hàng có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi thông qua các thông tin sau:
Address: 3B49 Sky 9, 61-63 đường số 1, phường Phú Hữu, TP. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh
Phone: 0932023406
Email: info@naturecert.org
Website: www.naturecert.com
Fanpage chính: Trung tâm NatureCert
Với đội ngũ tư vấn chuyên nghiệp và kinh nghiệm, NatureCert cam kết sẽ mang đến cho quý khách hàng những giải pháp tối ưu và hiệu quả nhất. Hãy liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay để được tư vấn và hỗ trợ.
